راه و روشهای درمان کشیدگی و پارگی رباط صلیبی زانو پا (ACL,PCL)

زانو مفصلی پیچیده ایست که از سه مفصل با عملکرد جداگانه، چندین رباط و دو نوع غضروف تشکیل شده است.

در زانو دو رباط صلیبی وجود دارد که عبارتند از: رباط صلیبی قدامی (در جلو) و رباط صلیبی خلفی (در عقب).

رباطهای صلیبی با همکاری منیسکها، عضلات، و رباطهای دیگر، پایداری زانو را حفظ میکنند.

اکنون میدانیم که ساختار این رباطها پیچیدهتر از آن چیزیست که درابتدا تصور میکردیم. هر رباط مجموعه اجزاء خود را داراست که هر کدام نقش ها و عملکردهای متفاوتی دارند.

تجربه دکتر مغاری، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، در امر تشخیص و درمان صحیح آسیب دیدگیهای چند وجهی و پیچیده زانو، بینظیر است.

دکتر مغاری زمان زیادی را به درک شرایط خاص هر بیمار اختصاص میدهند تا بدین صورت بهترین گزینه درمانی را برای آن آسیب دیدگی خاص، که متناسب با اهداف مربوط به سبک زندگی بیمار نیز هست را، پیشنهاد کنند. دکتر مغاری صرفنظر از میزان پیچیدگی عارضه و یا شدت آسیب دیدگی وارده، راه حلی را برای هر بیمار ارائه خواهند کرد.

رباطهای صلیبی چگونه آسیب میبینند؟

صدمات وارده بر رباط صلیبی قدامی معمولاَ بیش از صدمات وارده بر رباط صلیبی خلفی هستند.

آسیب دیدگیهای و پارگی رباط صلیبی خلفی به طور متداول با تصادفهای جادهای ایجاد میشوند. زمانیکه رباط صلیبی زانوی خلفی پاره میشود، استخوان قلم پا به پشت استخوان ران حرکت میکند.

ضایعه رباط صلیبی قدامی عمدتاَ در ورزش اتفاق میافتد؛ زمانیکه پا در وضعیتی ثابت روی زمین قرار میگیرد و حرکتی ناگهانی به آن وارد میشود. مثلاَ :

• در صورتیکه پا قفل شود و بدن ناگهان به سمت جلو حرکت کند.
• در صورتیکه به زانوی خم شده، نیرویی در جهت مخالف حرکت طبیعی آن وارد شود.
• در صورت پیچ خوردگی، مثلا در زمان ورزش یا اسکی

در صوتیکه رباط صلیبی قدامی کاملا پاره شود، زانو درد ایجاد شده ، زانو ناپایدار شده و استخوان قلم پا به جلوی استخوان ران حرکت می کند.

علائم آسیب رباط صلیبی

زمانیکه رباط صلیبی قدامی آسیب ببیند، صدای «تاپی» (مثل صدایی که در زمان باز شدن در نوشابه شنیده میشود) داشته و شما احساس میکنید که زانو از جا در رفت. دیگر علائم این نوع پارگی رباط زانو متداول عبارتند از:

• درد و تورم. زانو طی مدت ۲۴ ساعت ورم خواهد کرد که از رایج ترین علائم پارگی رباط صلیبی می باشد. اگر به این موضوع توجهی نشود، ورم و درد، خود به خود برطرف می شوند، اما زمانیکه بخواهید دوباره ورزش را شروع کنید، زانو پایدار نبوده و خطر ایجاد آسیب دیدگی بیشتر به غضروف بالشی (منیسک) وجود خواهد داشت.
• از دست رفتن کل دامنه حرکتی
• احساس درد در خط مفصلی
• احساس ناراحتی در هنگام راه رفتن

علائم متداول آسیب دیدگی رباط صلیبی خلفی عبارتند از:

• درد و تورم که تدریجاَ یا فوراَ پس از آسیب دیدگی ایجاد میشود.
• تورمی که باعث سفت شدن زانو و لنگیدن در هنگام راه رفتن میشود.
• مشکل در راه رفتن
• عدم ثبات زانو، به شکلی که به نظر میرسد کلاَ تحلیل رفته

پزشک چگونه این آسیب دیدگی را تشخیص می دهد؟

معاینات فیزیکی و سابقه پزشکی بیمار

در اولین ملاقات، پزشک با شما در خصوص علائم و سابقه پزشکیتان صحبت خواهد کرد.

در طی انجام معاینات فیزیکی، پزشک شما کلیه ساختار زانوی آسیب دیده را بررسی و آنها را با زانوی سالم شما مقایسه خواهد کرد. اکثر آسیب دیدگیهای رباطی را میتوان با معاینه فیزیکی زانو تشخیص داد.

تستهای عکسبرداری

تستهای دیگری که به پزشک در تأیید تشخیص خود کمک خواهند کرد، عبارتند از:

• اشعه ایکس
• تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی)

راه و روشهای درمان

آسییب دیدگی رباط صلیبی خلفی

درمان غیرجراحی

اگر صرفاَ رباط صلیبی خلفی شما آسیب دیده است، آین آسیبدیدگی بدون جراحی رباط صلیبی التیام خواهد یافت. پزشک شما گزینههای سادۀ غیر جراحی را توصیه خواهد کرد.

روش رایس (RICE): در ابتدای آسیبدیدگی روش رایس ‹مخفف چهار کلمه انگلیسی rest(استراحت)، ice (یخ)، gentle compression (فشرده سازی ملایم)، و elevation (بالا نگه داشتن عضو› می تواند به تسریع بهبودی شما کمک کند.

عدم حرکت: پزشک به شما توصیه خواهد کرد که برای عدم حرکت زانو از بریس استفاده کنید. برای محافظت بیشتر از زانو به شما عصایی داده میشود که مانع از وارد شدن فشار وزن بر پا میشود.

فیزیوتراپی: زمانیکه ورم کاهش یافت، برنامه توانبخشی دقیقی آغاز میشود. انجام تمرینات مخصوص، به احیای کارکرد زانو و برگشت قدرت به عضلات پا کمک میکند. نشان داده شده است که تقویت عضلات جلوی ران (چهار سر ران) عاملی کلیدی در بازتوانی محسوب میشود.

تمرینات توانبخشی برای پیچ خوردگی رباط صلیبی خلفی

درمان از طریق جراحی

در صورتیکه چندین آسیبدیدگی با هم اتفاق افتاده باشد، پزشک شما جراحی را پیشنهاد خواهد کرد. برای مثال، اگر زانوی شما جابهجا شده باشد و چندین مفصل مانند رباط صلیبی خلفی، آسیب دیده باشند، تقریبا همیشه به جراحی نیاز خواهد بود.

آسیب دیدگی رباط صلیبی قدامی

درمان پارگی رباط صلیبی قدامی بسته به نیازهای فردی هر بیمار، متفاوت خواهد بود. برای مثال، ورزشکاران جوان که در ورزشهای پر جنب و جوش شرکت می کنند، برای اطمینان از ایمنی کافی در زمان برگشت به تمرینات، عمدتا به جراحی نیاز دارند. در حالیکه، معمولا افراد مسن تر و کم تحرکتر می توانند بدون جراحی نیز به زندگی آرام خود بازگزدند.

درمان غیر جراحی

پارگی رباط صلیبی قدامی

پارگی رباط صلیبی قدامی بدون جراحی التیام نخواهد یافت. اما درمان پارگی رباط صلیبی با روش غیر جراحی نیز برای بیمارانی اثر بخش خواهد بود که مسنتر بوده و میزان فعالیت کمی دارند. اگر پایداری کلی زانو تغییری نکند، پزشک شما روشهای درمانی ساده و غیر جراحی را پیشنهاد خواهد کرد.

بریس: برای محافظت زانو در برابر عدم پایداری، پزشک بریس را به شما توصیه خواهد کرد. برای محافظت بیشتر از زانو به شما عصایی داده میشود که مانع از وارد شدن فشار وزن بر پا میشود.

فیزیوتراپی: زمانیکه ورم کاهش یافت، برنامه بازتوانی دقیقی آغاز میشود. انجام تمرینات مخصوص، به احیای کارکرد زانو و برگشت قدرت به عضلات پا کمک میکند.

آیا جراحی همیشه نیاز است؟

خیر. این مسئله به سطح فعالیت ، شغل، سن بیمار و به خصوص میزان مشکلی که زانو برای وی ایجاد کرده بستگی دارد.

اغلب، آسیب دیدگی صرف رباط صلیبی قدامی در افرادی با سطح فعالیت پایین میتواند مشکلات بسیار کمی را ایجاد کند؛ بدین معنا که برنامه تقویت عضلات و فیزیوتراپی کفایت خواهد کرد و نیازی به جراحی ترمیمی نخواهد بود.

پیشگیری از آسیب دیدگی

پیشگیری از آسیب دیدگی رباط، کار دشواریست؛ زیرا این آسیب دیدگیها اغلب در نتیجه تصادف یا حوادث پیش بینی نشده اتفاق میافتند. با این وجود، چندین راه پیشگیرانه وجود دارد که میتواند خطر آسیب دیدگی رباط زانو را به حداقل برساند.

• استفاده از روش/تراز مناسب در زمان انجام فعالیتهای فیزیکی، از جمله راه رفتن
• انجام منظم حرکات کششی برای حفظ دامنه حرکتی مفاصل
• کشش عضلات بالا و پایین پا برای کمک به پایداری زانو

در هنگام انجام ورزشهایی که احتمال بروز آسیبدیدگی در آنها زیاد است، نظیر فوتبال، اسکی، و تنیس، احتیاط را رعایت کنید.

آنالیز علمی تخصصی نابغه ورزش...